Meer dan 10.000 Vlamingen en Brusselaars tegen besparing op amateurkunsten
In februari 2026 kondigde minister Gennez aan dat de negen amateurkunstenorganisaties bij de start van de nieuwe beleidsperiode in 2027 13% minder middelen zouden krijgen. Intussen ondertekenden in één maand meer dan 10.000 mensen de open brief “Geen besparing op passie voor kunsten”. Het protest groeit. Steeds luider klinkt de bezorgdheid dat dit geen gewone besparing is, maar een structurele verarming van het culturele weefsel in Vlaanderen.
Die bezorgdheid leeft breed. Meer dan 5.000 kunstbeoefenaars, verenigingen en andere betrokkenen lieten in reacties bij de open brief weten hoe de besparing hen zou treffen. Van schrijvers, zangers en beeldend kunstenaars tot muzikanten, performers en filmmakers: over disciplines en organisaties heen klinkt dezelfde boodschap. Amateurkunsten zijn voor veel mensen de eerste – en vaak meest toegankelijke – manier om met kunst bezig te zijn. Als die toegang onder druk komt te staan, voel je dat niet alleen in de sector, maar ook in de brede samenleving.
“Amateurkunsten zijn een plaats waar alle lagen van de bevolking samenkomen, samenwerken en elkaar ondersteunen”, zegt B.C. uit Vosselaar in een reactie op de petitie.
De negen amateurkunstenorganisaties – BREEDBEELD, Creatief Schrijven, Danspunt, Koor&Stem, Kunstwerkt, Muziekmozaïek, OPENDOEK, VI.BE en VLAMO – ondersteunen samen meer dan twee miljoen amateurkunstenaars en meer dan tienduizend dansscholen, muziek- en toneelverenigingen, fotoclubs, kunstenaarscollectieven, gezelschappen, bands, koren in Vlaanderen en Brussel. Wat hier beslist wordt, raakt dus een groot en divers netwerk van makers, groepen en lokale initiatieven.
Wat er concreet dreigt te verdwijnen
“Amateurkunsten zorgen voor lokale identiteit en sociale cohesie”
Hoewel minister Gennez eerder aangaf niet te willen besparen op amateurkunstenaars zelf, zullen zij de gevolgen wel degelijk voelen. Minder middelen blijven niet abstract: ze betekenen minder begeleiding, minder toonmomenten en minder ruimtes om te experimenteren of te maken. Onder andere lokale initiatieven en beginnende makers dreigen hierdoor uit de boot te vallen.
Choreograaf Zoë Demoustier verwoordt het zo: “Al vroeg bewoog ik tussen twee werelden, het professionele veld en het amateurcircuit. Ik ontdekte hoe die elkaar versterken.”
Ook schrijver Christophe Vansteeland wijst op het belang van die ondersteuning: "Ik steun Creatief Schrijven en had in het verleden veel aan de opleiding SchrijversAcademie Poëzie, wat uiteindelijk resulteerde in de publicatie van een eerste dichtbundel. Intussen deed ik beroep op de mogelijkheid tot manuscriptbeoordeling. Ik zou niet weten tot welke andere organisatie ik me moet richten. Creatief Schrijven doet ertoe!"
Bij verenigingen klinkt een gelijkaardige bezorgdheid. “Amateurkunsten zorgen voor lokale identiteit en sociale cohesie,” zegt P.M. – dirigent bij een harmonieorkest – in de reacties bij de open brief. Zelfs bij individuele kunstvormen heeft de beoefening ervan een cruciale, sociale functie. Schrijfster Petra Beeckx: "Niet alles moet opbrengen in perfect meetbare KPI's. Wat Creatief Schrijven opbrengt voor een mens, de maatschappij en onze cultuur is van een andere waarde die in moeilijke tijden van levensbelang is."
Dichter Peter Holvoet-Hanssen vat samen: "Creativiteit is de ware voedingsbodem van het land, het cre-eert en gener-eert, het beeldend vermogen van eigen (pennen- e.a.) vruchten in welke vorm ook schraagt een komende generatie, verarm deze rijkdom niet!"
Oproep tot herziening
De sector roept de minister van Cultuur op om de geplande besparingen te herbekijken en in gesprek te gaan. “De organisaties dienden nog maar net hun nieuwe beleidsplannen in, waarin hen werd gevraagd ambitieus te zijn,” zegt Dirk Verbist van De Federatie. “Nu krijgen ze het tegenovergestelde signaal."
“Er wordt drastisch bespaard op kunstenaars die niet terecht kunnen in het professionele veld.”
Ook binnen de meerderheid klinkt twijfel. N-VA-parlementslid Manu Diericx waarschuwde recent in de Commissie Cultuur dat er mogelijk wordt gesneden in een werking die rechtstreeks bij makers en verenigingen terechtkomt. Cd&v-parlementslid Katrien Partyka vreesde dat de besparing niet spoort met de ambitie van de minister voor een brede, laagdrempelige cultuurparticipatie en -educatie.
De amateurkunstenorganisaties vragen dat de geplande besparing nog wordt teruggedraaid, vóór de beslissing deze zomer door de Vlaamse regering wordt genomen. Ze voelen zich hierin ondersteund door de massale ondertekeningen van de open brief.
